Een journalist belt je op en vraagt of je als expert wil optreden in de krant of in het nieuws. Je hebt een belangrijk (of mediageniek) artikel geschreven en wilt dat met de wereld delen. Dit zijn de twee meest voorkomende situaties waarin je als onderzoeker in de media komt. Hieronder geven we je een aantal tips & tricks mee die je in beide situaties kan gebruiken.

De basis

Bij elke communicatie met de media (of anderen) is het belangrijk om na te denken over wat jouw kernboodschap is. Wat wil je aan wie vertellen? Dit lijkt een simpele en overbodige vraag, maar hierop vooraf een expliciet antwoord formuleren zal je helpen de juiste richting te bewaren tijdens het interview zelf.
De journalist zal ongeacht het onderwerp deze vragen stellen: “wat, wie, waarom, wanneer en hoe?” Geef hierop een duidelijk en helder geformuleerd antwoord, onderschat hierbij je publiek en het belang van het medium niet. Of het nu HLN of Terzake is.
Wie is je doelgroep? Voor de meeste media mag je ervan uitgaan dat dit het “brede publiek” is. Dit is natuurlijk een vage term, het brede publiek omvat zowel je collega’s die alles over jouw topic kennen als de arbeider die als leek naar jouw boodschap luistert. Een handige truc om het niveau van je boodschap zodanig aan te passen zodat het gehele “brede publiek” het niet alleen begrijpt, maar er zich ook niet aan stoort, is het gebruik van een verpersoonlijking. Drie veel gebruikte verpersoonlijkingen zijn het veertienjarig meisje, je moeder of je oma. Je kan dit oefenen door over je onderzoek te praten alsof je tegen die personen praat.

Het interview

 

  • Bedenk op voorhand een aantal vragen die de interviewer zou kunnen stellen en denk na over je antwoorden.
  • Denk na over de vragen die je liever niet zou krijgen. Zorg dat je antwoorden klaar hebt! Probeer zo weinig mogelijk vragen te vermijden, dit komt over alsof je iets te verbergen hebt.
  • Wanneer de interviewer het gesprek leidt naar iets waar je eigenlijk niet over wil praten, antwoord dan kort op de vraag en ga over naar een “maar wat eigenlijk echt belangrijk is …” of “wat we hebben ontdekt in dit onderzoek…” … om het gesprek opnieuw naar jouw kernboodschap te leiden.
  • Gebruik analogieën om complexe boodschappen duidelijk te maken.
  • De conclusie: “Dus wat je vertelt is X, Y en Z”. Antwoord hier nog eens op met je eigen woorden.
  • De taal van de wetenschap is onzeker, zit vol nuances, onbekenden. In een niet wetenschappelijke context kan dit zeer ambigu overkomen, soms zelfs alsof je iets te verbergen hebt.
  • De “pregnant pause”: de blijvende stilte van de interviewer nadat jij stopt met vertellen. Dit creëert suspense waardoor jij je genoodzaakt voelt om te verder te praten, ook al ben je misschien uitverteld.
  • Oefen het interview met collega’s/ communicatiedienst/ …

Contacteer de persverantwoordelijke van de VUB

Sicco Wittermans

Persverantwoordelijke, VUB

Contacteer de persverantwoordelijke van de EhB

Dorien Brouwer

Persverantwoordelijke, EhB

Televisie & Radio

  • Vraag gerust raak over je interview: is het voor het nieuws, een programma? Zullen er andere gasten zijn? Zullen zij meepraten over jouw topic? Hoe lang duurt het interview? Is het live?
  • Vergeet nooit wie je toespreekt: je spreekt niet voor een publiek, maar voor één iemand die voor de tv zit of naar de radio luistert in de wagen (denk aan die verpersoonlijking van het brede publiek).
  • Probeer de naam van de interviewer niet te veel te gebruiken. Dit maakt sound bites moeilijk en komt soms te familiair over.
  • Wat diezelfde sound bites betreft: probeer de vraag enigszins te herhalen in je antwoord. Probeer dit zoveel mogelijk in je eigen woorden te doen.
  • Wees enthousiast en vermijd stopwoordjes “hmm”, “euh”, “ahs”, …
  • Kijk nooit naar de camera, maar naar de interviewer.
  • Zit netjes in je stoel of sta netjes recht. Begin niet te wiebelen, prutsen, … .
  • Draag niets te afleidend: fijne streepjes/ carreaus/ drukke prints/ … zien er vreemd uit op het scherm. Opgestroopte mouwen kunnen ook een vreemd effect hebben. Let op met ritselende armbanden, … .
  • Na het interview blijft de camera meestal nog een paar seconden draaien. Ga niet languit zakken of bewegen tot de cameraman/ regisseur zegt dat het OK is.

De Krant

  • Een journalist belt je op voor een telefonisch interview en je wilt je even voorbereiden. Vraag of je ze binnen 10 minuten mag terugbellen. Doe dit ook effectief (bel ten laatste binnen het uur terug). Hou rekening met de strakke deadlines van de journalist.
  • Verwacht niet dat de journalist je een kopij van het artikel zal tonen. Bied hen wel aan om het artikel op de wetenschappelijke correctheid te controleren. Indien je dat mag: verbeter enkel de wetenschappelijke elementen. Jouw rol als “interviewee” eindigt bij de deur van de redactie.
  • Ga er van uit dat alles wat je zegt een potentiële quote is. Zelfs al heeft de journalist zijn/haar notitieboekje dicht gedaan.